معرفی رشته آهنگسازی
قبل از هر چیز، بیایید هنرها را دستهبندی کرده و بشناسیم.
اگر شما هم جزو آن دسته افرادی هستید که علاقهتان به موسیقی باعث شده تا بخواهید آن را فراتر از زندگی روزمره ادامه دهید و نه تنها از موسیقی لذت ببرید، بلکه آن را خلق کنید، باید به شما تبریک گفت. اما قبل از اینکه تصمیم قطعی خود را بگیرید، بهتر است موسیقی را بیشتر بشناسید.
هنر به راستی چیست و آیا دارای مرزبندی مشخصی است؟ موسیقی هنر است یا علم؟
با آنکه هنر از مرزهای تقسیمبندی خارج است، اما به طور کلی برخی هنرها دارای ویژگیهای مشترکی هستند که این امکان را به ما میدهند تا آنها را دستهبندی کنیم. بسیاری از فلاسفه و دانشمندان باور دارند که هنرهای نمایشی و موسیقی اصیلترین هنر بشر است؛ زیرا انسان پیش از زبان، دانش، جنسیت، سن، فرهنگ، ملیت و… با این دو هنر زاده میشود و از این طریق با همنوعان خود و طبیعت ارتباط میگیرد.
موسیقی در میان هنرهای هفتگانه جایگاه نخست را داراست؛ زیرا موسیقی در طبیعت پیرامون و درون انسان موجود است. صدای پرندگان، صدای شرشر آب، صدای تپش منظم قلب، ریتم نفس کشیدن و… اما موسیقی که در دانشگاهها تدریس میشود تعریف خاص و ویژۀ خود را دارد.
اگر بخواهیم واضحتر موضوع را بررسی کنیم، موسیقی دارای دو بخش است:
- بخش اول موسیقی، بخش ناخودآگاه است: هنرمند به صورت ناخودآگاه، ایدۀ اولیه به ذهنش میآید و آن را مکتوب میکند که کاملاً برآمده از احساسات اوست. به آن آگاه نیست و در قالب الهام یا بینش آن را تعریف میکنند. واژۀ استعداد را در این بخش میتوان گنجاند، اما بر اساس بررسیهای انجام شده، همۀ انسانها استعداد موسیقی دارند؛ صرفاً برای برخی فعال است و برای برخی غیرفعال که میتوانند طی تمرینهایی آن را فعال کنند.
- بخش دوم موسیقی، بخش خودآگاه است: حال که ایدۀ اولیه از ذهن و احساسات هنرمند تراوش کرد، باید توسط علمی که دارد آن را بسط و گسترش دهد. آنچه در دانشگاهها به شما میآموزند، تقویت ساحت اول و آموزش ابزارهای موجود برای ساحت دوم است.
رشتههای موسیقی در دانشگاههای ایران در مقطع لیسانس
- آهنگسازی
- نوازندگی سازهای جهانی
- نوازندگی سازهای ایرانی
- نوازندگی سازهای نظامی
رشتۀ آهنگسازی
یک موسیقی باید دارای چه ویژگیهایی باشد؟ ابزار لازم برای بسط و گسترش ایدۀ اولیه چیست؟ آهنگسازان تاریخساز در ایران و جهان چه کسانی بودند و روش نگاشتن موسیقی آنها به چه صورت بود؟
در این رشته، علوم مورد نیاز از جمله هارمونی، کنترپوان، پولیفونی، استایلنویسی، ارکستراسیون، بداههپردازی و… به شما آموزش داده میشود. اگر علاقهمند به خلق، کنکاش و تحلیل آثار موسیقی تاریخ هستید، بهترین انتخاب برای شما رشتۀ آهنگسازی است.
آنچه در دانشگاهها تدریس میشود، بر مبنای موسیقی کلاسیک جهانی است. اگر علاقه به استایلهای دیگر (جز، پاپ، بلوز و…) دارید، باید بدانید که دانشگاه محل تحصیل این سبکها نیست. اما این نکته را در ذهن داشته باشید که موسیقی کلاسیک غربی پایه و اصول اساسی و اصلی موسیقی را در بر میگیرد و یادگیری این علم، شما را تبدیل به یک موسیقیشناس آگاه و توانمند میکند.
آیا الزامی دارد ساز بلد باشیم تا بتوانیم رشتۀ آهنگسازی را بخوانیم؟
در جواب باید بگویم بله، یکی از الزامات این رشته آشنایی کامل با ساز پیانو است. حداقل ۱ الی ۲ سال شما باید قطعات آهنگسازان متعدد را بر روی پیانو بنوازید تا به شعور یک نوازنده دست یابید؛ در این صورت میتوانید آثاری که در آینده میسازید را از دیدگاه یک نوازنده نیز بررسی کنید. علاوه بر این، آشنایی با یک ساز زهی و بادی نیز بسیار مفید است اما الزامی ندارد.
دروس رشته آهنگسازی در دانشگاههای ایران در مقطع کارشناسی
برخی از دروس تخصصی رشتۀ آهنگسازی عبارتند از:
- هارمونی
- پیانوی عمومی
- کنتراپوان
- فرم موسیقی
- ارکستراسیون
- آهنگسازی
- پارتیتور خوانی
کدام دانشگاهها رشتۀ آهنگسازی دارند؟
- دانشگاه هنر تهران (محل تحصیل استان البرز، کرج) / ظرفیت: ۸ زن و ۸ مرد
- دانشگاه هنر اصفهان (روزانه) / ظرفیت: ۲۰ نفر
- دانشگاه هنر اصفهان (شبانه) / ظرفیت: ۱ الی ۲ نفر
(این آمار بر اساس دفترچه انتخاب رشته سال ۱۴۰۰ و ۱۴۰۱ میباشد.)
بازار کار رشته آهنگسازی
موسیقی و آهنگسازی رشتۀ پایانناپذیری است؛ لذا تحصیل در آن نیز باید مداوم باشد، چرا که روند موسیقی جهانی همواره رو به توسعه و تغییر است. در این رشته داشتن ذوق و قریحه جهت تلاش مداوم بسیار الزامی است.
نکتۀ بسیار حائز اهمیت: داوطلب این رشته باید همواره دربارۀ اخبار روز در زمینۀ موسیقی آگاه باشد.
فرصتهای شغلی و مسیر حرفهای:
- معمولاً یک دانشجوی آهنگسازی ابتدا در رایانۀ خود تصنیف موسیقی را شروع میکند، آنها را کم و بیش منتشر کرده و شناخته میشود.
- پس از شناخته شدن و یافتن پشتوانۀ مالی میتواند آثارش را به ارکسترهای موجود جهت ضبط استودیویی بسپارد.
- شرکت در جشنوارههای متعدد خارجی (که برای رزومۀ اپلای بسیار تاثیرگذار است).
- فعالیت گسترده در زمینههای موسیقی فیلم و موسیقی انیمیشن.
- یک دانشجوی آهنگسازی نسبت به واحدهایی که در دانشگاه گذرانده، میتواند در آموزشگاههای آزاد و در آینده در دانشگاهها به عنوان مدرس آهنگسازی، هارمونی، کنترپوان، پلیفونی، فرم، تئوری، سلفژ و… فعالیت کند (این شرایط برای دانشآموختگان نوازندگی کمتر است؛ آنها معمولاً در زمینه تدریس سلفژ، تئوری و ساز بیشتر فعالیت میکنند).
- اگر گرایش به موسیقی پاپ داشتید، میتوانید در زمینههای ترانهسرایی، تنظیم، میکس و مسترینگ و… فعالیت کنید.
سخن پایانی با تیم همراز
همانطور که دیدید، رشتۀ آهنگسازی پررقابت است و ظرفیت دانشگاهها کم. اما نگران نباشید؛ در مسیر رسیدن به علاقه و آرزویتان، تیم همراز همراه شماست.
برای قبولی در این رشته نیاز است که در درس «خلاقیت موسیقی» کنکور نظری که ضریب چهار برای شما دارد، درصد بالایی کسب کنید. در همراز، اساتید تخصصی و تحصیلکردهای برای تدریس این درس همکاری میکنند که شما را به کسب نمرۀ ۱۰۰ درصد در درس خلاقیت موسیقی نزدیکتر میکنند.
همچنین برخلاف آموزشگاههای دیگر، لازم دانستیم که مشاورین همرشته با هدف اصلی داوطلبان همراه باشند؛ به همین دلیل برای هر زیرگروه (موسیقی، سینما، تئاتر، هنرهای تجسمی و…) مشاور تخصصی همان رشته را قرار دادهایم. مشاورین همراز رتبههای برتر و دانشجویان نخبۀ کشور هستند و این مسیر را به تازگی با موفقیت پشت سر گذاشتهاند.
اعضای تیم همراز همدیگر را پیدا و تکمیل میکنند؛ شاید شما هم عضوی از خانواده همراز باشید!